Eylemsiler, Türkçede fiillere yapım eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Eylemsiler fiillerden türetilmelerine rağmen tamamen fiil anlam olarak değil cümle içerisinde isim soylu sözcük görevinde kullanılan fiil soylu kelimelerdir. Peki, eylemsilerin türleri var mı? Cümle içinde nasıl kullanılır? Eylemsilere nasıl örnek verilebilir? İşte, konu hakkında bilinmesi gerekenler…
EYLEMSİ NEDİR?
Eylemsiler, Adından da anlaşıldığı üzere fiile benzeyen ancak fiil olmayan sözcüklerdir. Fiilden belli eklerle türeyip; isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir.
EYLEMSİLERİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
1.Eylem anlamını tamamıyla yitirmezler.
2. Eyleme getirilen zaman ve kişi eklerini almazlar, yani fiil çekimine girmezler (Olumsuzluk eki hariç).
3. Eylem cümlelerinde yüklem olamazlar. Ancak isim cümlelerinde ek-fiil eki alarak yüklem olabilirler.
4. Fiilimsi olan kelimeler veya fiilimsi ile oluşan kelime grupları cümlede yan cümlecik oluşturabilirler.
5. Fiilimsiler bulundukları cümleyi birleşik yapılı hâle getirebilirler.
6. Fiilimsi ekleri yapım eki olarak da tanımlanabilir.
7. Fiilimsileri niteleyen kelimeler zarf görevinde olurlar.
EYLEMSİ ÇEŞİTLERİ NELERDİR? EYLEMSİ ÖRNEKLERİ NELERDİR?
1)İSİM FİİL
Fiillerden “-me, -mek, -iş” ekleriyle türetilip isim görevinde kullanılan sözcüklerdir.
Biraz Dolaşmak İçin Parka Gitti.
Bu bakışından hoşlanmadım.
Adam Gülmemek İçin Kendini Zor Tuttu.
2)SIFAT FİİL
Fiillerden “-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleriyle türetilip sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir.
Az önce koşan çocuk sınıfa girdi.
Kesti yollarımı yıkılası dağlar.
Bitmez dertlerim var benim.
Masadaki çalar saate bakıyordu.
Mahallede tanıdık kimse kalmamıştı.
Adam oturacak bir sandalye aradı.
Her taraf sararmış yapraklarla doluydu.
3)ZARF FİİL
Fiil kök ve gövdelerine getirilen eklerle geçici zarf oluşturan yapılara zarf fiil denir. Çekim eki almazlar. Fiillere -esiye, -ip, -meden, -ince, -ken, -eli, -dikçe, -erek, -ir … -mez, -diğinde, -e … -e, -meksizin, -cesine eklerinin getirilmesiyle türemişlerdir.
Önce eve uğrayıp, daha sonra bize gelecekmiş.
Ancak çok çalışarak başarılı olabilirsin.
Yemeğimi bitirir bitirmez gelirim.
Gidiyordum, gurbeti gönlümde duya duya
