Atasözleri ve deyimler toplumumuzda çok önemli bir yer kaplıyor. Hayatımızı şekillendirmemize ve daha rahat yaşamamızı sağlayacak birçok öğüt bulunuyor. Peki, kırklara karışmak ne demek? İşte, kırklara karışmak ne demek sorusunun cevabı…
KIRKLARA KARIŞMAK NE DEMEK?
Çoğunlukla gerçek anlamından ayrı bir anlam taşıyan, en az iki sözcükten oluşan kalıplaşmış söz ya da sözcük gruplarıdır. Genellikle gerçek anlamından az çok ayrı bir anlamı olan, ilgi çekici bir anlatımı bulunan, ifadeyi daha zengin kılan, iki veya daha fazla kelimeden meydana gelen, kalıplaşmış söz topluluklarına “deyim (tabir)” denir.
Deyimler, bir dilin anlatım yollarını, o dili konuşan toplumun geçmişini, yaşam biçimini, geleneklerini ve çeşitli özelliklerini belirten önemli ipuçları sağlarlar. Genel olarak deyimler açısından dilden dile büyük ayrımlar vardır, örneğin yağmurun çok yağdığını anlatmak üzere Türk, “bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyor” derken İngilizcede “it is raining cats and dogs” (kediler ve köpeklercesine yağmur yağıyor) deyimine rastlanır.
Türkçe, deyimler açısından kendine özgü nitelikler gösterir. Diğer bölümlerde de değineceğimiz gibi Türkçe, doğaya sıkı sıkıya bağlı, anlatım sırasında doğadan yararlanan, olayları, durumları ve duyguları somut nesnelere dayanarak, somutlaştırma adını verdiğimiz aktarmalar yoluyla dile getiren bir dildir. Bu yüzden deyimleri, güçlü bir anlatımın tanığı durumundadır: Aba altından değnek göstermek, hem nalına hem mıhına, etekleri zil çalmak, kaşığıyla verip sapıyla göz çıkarmak, saçını süpürge etmek, kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla… gibi.
Deyimler genellikle gerçek anlamından sıyrılarak başka bir anlama bürünürler: “Dilinde tüy bitmek”, “El ağzı ile kuş tutmak” gibi…
Kimi deyimlerde, asıl anlamlarından tamamıyla sıyrılmazlar. Yerine göre asıl anlamından da alınabilir, daha başka bir anlama da gelebilir. Bunu cümle içindeki kullanılış şeklinden anlarız. Örneğin “Baltayı taşa vurmak” deyimiyle ilgili olarak: Gerçekten de bir balta taşa vurulabilir; bu söz asıl anlamından ayrı olarak “ağzından dokunaklı, incitici bir laf kaçırmak” gibi mecazlı bir anlama da gelebilir. Bunu cümle içinde sözlerin gelişinden anlarız.
Uzun süre ortalıklarda görünmeyen, kendisinden haber alınamayanlara söylenir. Tasavvuf erenleri abdalların rivayete göre sayısı kırkı geçmezmiş, ancak aralarından biri ölünce yerine, aralarına yeni biri karışırmış. Halk arasında kırklara karışmak deyiminin bu inançtan geldiği sanılmaktadır.
