Kızılırmak Deltası, kuşların üreme, kışlama ve göçleri açısından önemli bir konuma sahip. Ülkemizin en uzun akarsuyu olarak da bilinen Kızılırmak nereden doğar nereye dökülür sorusuyla gündemde. Başlıca kolları Delice Irmağı, Devrez ve Gökırmak’tır. Kızılırmak Deltası, sonbahar ve ilkbaharda göç eden kuşlar açısından da çok önemlidir. Kış aylarında yaklaşık olarak 100.000-150.000 adet su kuşu Delta’da barınmaktadır. Peki, Kızılırmak nereden doğar nereye dökülür? İşte, Kızılırmak nereden doğar nereye dökülür sorusunun detaylı yanıtı…
Kızılırmak nereden doğar nereye dökülür?
Kızılırmak Sivas’ın İmranlı ilçesi Kuz köyünde doğuyor. Tam 9 ilden geçen, üzerinde 8 baraj bulunan nehir Samsun’un Bafra ilçesinde Karadeniz’e dökülüyor. Kızılırmak 1.355 KM uzunluğu ile Türkiye sınırları içerisinde ki en uzun nehir olma özelliği taşıyor. 75 bin kilo metre karelik havzası ile görkemli bir nehir olan Kızılırmak, kaynağında ise adeta bir bebeği andırıyor. Sivas’ın İmranlı ilçesi Kuz köyü sınırları içerisinde doğan nehir, ismini de İmranlı’nın kırmızı toprak yapısı ve taşıdığı kırmızı killerden alıyor. Kuz köyü muhtarı İbrahim Elitok, nehrin İmranlı sınırları içerisinde bulunan birçok gözenekten gelen sudan oluştuğunu ifade edip, en uç gözeneğin ise Kızıldağ eteklerindeki Kuz köyde bulunduğunu belirtti.
Kızılırmak akım özellikleri
Yağmur ve kar sularıyla beslenen nehrin rejimi düzensizdir. Temmuz ve Şubat arasında düşük su düzeyinde akan nehir, Mart ayında hızla kabarmaya başlar ve Nisan ayında en yüksek su düzeyine ulaşır. Ortalama debisi 184 m³/sn olan nehrin 20 yıllık gözlem süresince en az 18,4 m³/sn’ye ve en çok 1.673 m³/sn’ye ulaştığı tespit edilmiştir. Havzaya kış yağışları kar şeklinde düşer, erime gerçekleşmediğinden akarsuya katılmaz. Sıcaklık düşük olduğundan buharlaşma azdır. İlkbaharda yağış artar, dağlardaki karlar erir, debi artar. Yazın orta ve yukarı havzada yağış yetersizdir, buharlaşma şiddetlidir. Bu mevsimde debi minimum seviyeye iner.
Kızılırmak’ın aşağı havzasında Türkiye’de Karadeniz iklimi, orta ve yukarı havzasında karasal iklim etkilidir. En fazla yağışı aşağı havza Bafra Ovası alır. Orta kesimlerde yağış azalır. Yukarı kesimlerde bir miktar artsa da Karadeniz sahilleri kadar değildir. Yukarı Kızılırmak Havzasında bazı birimlerin yıllık ortalama yağışları şöyledir. Zara:579 mm, Hafik:419 mm, Sivas:414 mm, Yıldızeli:325 mm, Gemerek: 396 mm, Felahiye:429 mm. Bu bölümde yağış maksimumu Mayıs, yağış minimumu ağustos ayında görülür.
