Ramazan ayında İslam aleminin yapmakla yükümlü olduğu ibadet olarak bilinen oruç niyet etmeden oruç bozmak günah mı sorusuyla araştırılıyor. İslam’da Oruç olarak bilinen Savm veya Siyam, aynı zamanda yaygın olarak bilinen, genellikle yiyecek, içecek, sigara ve cinsel aktiviteden uzak durma uygulamasıdır. İslami kutsal ayı içinde Ramazan, Savm akşam olduğunda şafak ve akşama arasında tutulur. Peki, niyet etmeden oruç bozmak günah mı? İşte, niyet etmeden oruç bozmak günah mı sorusunun detaylı yanıtı…
Niyet etmeden oruç bozmak günah mı?
Diyanet İşleri Başkanlığının niyet etmeden oruç tutmak hakkında yapmış olduğu açıklama “Niyet etmek orucun şartlarındandır. Niyetsiz oruç sahih değildir. Kalben niyet etmek yeterli ise de niyeti dil ile ifade etmek menduptur. Oruç için sahura kalkılması da niyet sayılır.” şeklindedir. Niyet etmeden oruç tutulur mu sorusunu tam olarak aydınlatabilmek için sahih kelimesinin bütün şartlara uygun şekilde yapılan ibadet anlamına geldiğini de eklemiş olalım. Mendup ise dini açıdan yapılması güzel olan ama yapılmamasının da sakıncalı olmadığı eylemlere denir
Ramazan orucu, belli günlerde tutulmak üzere adanan oruçlar ile nafile oruçlar için niyet etme vakti, güneşin batması ile ertesi gün tepe noktasına gelmesi öncesine kadarki süredir Ancak imsaktan sonra yapılacak niyetin geçerli olması için bu vakitten itibaren bir şey yenilip içilmemiş, oruca aykırı bir iş yapılmamış olması gerekir. Aksi takdirde gündüz niyet caiz olmaz (Kâsânî, Bedâî’, II, 85). Bu oruçlar için, “yarınki orucu tutmaya” şeklinde mutlak niyet yeterlidir. Bununla birlikte geceden niyet edilmesi ve “yarınki Ramazan orucuna” şeklinde orucun belirlenmesi daha faziletlidir. Ramazanın her günü için ayrı niyet edilmesi gerekir (Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 397, 400).
Kaza, keffaret ve bir zamana bağlı olmaksızın adanan oruçlar için gün batımından itibaren en geç imsak vaktine kadar niyet edilmiş olmalıdır. Bu tür oruçlara niyet edilirken, “falanca kaza, keffaret veya adak orucuna” şeklinde belirtilmesi gerekir. Şafiî mezhebine göre ise nafile dışındaki tüm oruçlara geceden niyet edilmelidir. “İmsak vaktine kadar niyet edilmemişse o günün orucu geçerli olmaz. Nafile oruçlara ise güneş tepe noktasına gelmeden öncesine kadar niyet edilebilir (Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 331-332).”
Niyet Etmeden Oruç Kabul Olur Mu?
Diyanet İşleri Başkanlığının yaptığı açıklamaya göre: “Niyet etmek oruç tutmanın şartlarından biridir. Sahura kalkıp niyet etmeden oruç tutmak sahi değildir. Oruç tutarken kalben niyet etmek ve bu niyetle sahura kalkmak yeterli olsa da bu niyeti dil ile de söylemek gereklidir. Fakat oruç için sahur kalkmak da aslında bir nevi niyet sayılabilmektedir.”
Yani niyet etmeden oruç kabul olur mu sorusu için yanıt arıyorsanız en mühim noktanın zihinden geçen istek ve kararlılık olduğunu söyleyebiliriz. Ramazan ayında sahura kalkmadan niyet etmeden oruç tutulur mu diye soranlar için de kısa bir açıklama yapalım. Din alimleri sahurun dinen şart olmadığını ama sahura kalkılmadığında sahurun bereketinden yararlanma fırsatının da kaçırılmış olduğuna vurgu yapmaktadır. Sağlık açısından da doktorlar sahura kalkarak oruç tutmanın daha uygun olduğunu söylemektedir. Ramazan orucunda, kaza edilen oruçlarda ya da nafile oruçlarda niyet etme vakti güneşin batmasından bir sonraki gün güneşin tepe noktasına gelmesine kadardır.
İmsak sonrasında niyet edilebilmesi için bu vakitten sonra herhangi bir şeyin yenip içilmemesi ve orucu bozabilecek herhangi başka bir şeyin yapılmamış olması gereklidir. Ramazan’ın her günü için ayrı ayrı niyet edilmelidir. Bu oruçlar için genellikle ‘Yarınki orucu tutmaya ya da yarınki ramazan orucuna’ şeklinde niyet edilebilir. Keffaret ya da kaza orucu tutulacaksa bu oruçlarda gün batımından sonra en geç imsak vaktine kadar niyet edilmelidir. Bu ve benzeri oruçlar tutulurken ‘… kaza, keffaret ya da adak orucuna’ şeklinde tutulacak orucun nedeni belirtilerek niyet edilmesi doğrudur.
