Konu tekrarlarını aksatmayan pek çok öğrenci ısıya dayanıklı cam yapımında hangi element kullanılır sorusunu araştırmaya başladı. Isıya dayanıklı cam, normal camdan daha fazla termal şoka dayanıklı camdır. Bu nedenle, sıcaklık değişimlerinin normal camların kırılmasına neden olabileceği endüstriyel, inşaat ve pişirme uygulamaları için uygundur. Isıya dayanıklı cam genellikle borosilikat cam, temperli soda kireç camı veya cam seramiktir. Peki, ısıya dayanıklı cam yapımında hangi element kullanılır? İşte, ısıya dayanıklı cam yapımında hangi element kullanılır sorusunun detaylı yanıtı…
Isıya dayanıklı cam yapımında hangi element kullanılır?
Bor elementi 8B, 10B, 11B , 12B, 13B izotoplarından oluşmaktadır. En kararlı izotopları 10B ve 11B’dir. Bu izotopların tabiatta bulunma oranları sırasıyla % 19.1-20.3 ve % 79.7-80.9’dir. 10B izotopu, çok yüksek termal nötron tutma özelliği gösterir. Böylelikle nükleer malzemeler ve nükleer enerji santrallerinde kullanılabilmektedir. Türkiye’de 10B izotop oranı yüksek bor cevher yatakları bulunmaktadır. Çeşitli metal veya ametal elementlerle yaptığı bileşiklerin gösterdiği farklı özellikler, bor bileşiklerinin birçok endüstride kullanılmasına olanak sağlamaktadır. Bor, bileşiklerinde metal dışı bileşikler gibi davranır, ancak, farklı olarak saf bor, karbon gibi elektrik iletkenidir. Kristalize bor, görünüm ve optik özellikleri açısından elmasa benzer ve neredeyse elmas kadar serttir. Bor madeni ısıya dayanıklı cam üretiminde, cam fırın tepsilerinin yapımında kullanılır. Borun tek kullanım alanı bu değildir, roket yakıtlarında, çamaşır deterjanlarında, araba yakıt katkılarında da bor maddesi kullanılmaktadır. Ayrıca bor ürünleri Türkiye’de seramik ve tutkal endüstrisinde de kullanılıyor.
Bor ne işe yarar?
Bor; pencere camı, şişe camı vb. sanayilerde ender hallerde kullanılmaktadır. Özel camlarda ise borik asit vazgeçilemeyen bir unsur olup, rafine sulu/susuz boraks, borik asit veya kolemanit/boraks gibi doğal haliyle kullanılmaktadır. Çok özel durumlarda potasyum pentaborat ve bor oksitler kullanılmaktadır. Bor, ergimiş haldeki cam ara mamulüne katıldığında onun viskozitesini, yüzey sertliğini ve dayanıklılığını artırdığından ısıya karşı izolasyonunun gerekli görüldüğü cam mamüllerine katılmaktadır.
Emayelerin vizkozitesini ve doygunlaşma ısısını azaltan borik oksit % 20’ye kadar kullanılabilmektedir. Özellikle emayeye katılan hammaddelerin % 17-32’si borik oksit olup, sulu boraks tercih edilir. Bazı hallerde borik oksit veya susuz boraks da kullanılır. Metalle kaplanan emaye onun paslanmasını önler ve görünüşüne güzellik katar. Çelik, aluminyum, bakır, altın ve gümüş emaye ile kaplanabilir. Emaye asite karşı dayanıklılığı arttırır. Mutfak aletlerinin çoğu emaye kaplamalıdır. Banyolar, kimya sanayi teçhizatı, su tankları, silahlar vb. de kaplanır. 1997 yılında Batı ‘nın seramik endüstrisinin borat tüketimi 69.000 ton civarında gerçekleşmiştir. Seramiği çizilmeye karşı dayanıklı kılan bor, % 3-24 miktarında kolemanit halinde sırlara katılır.
